|
İsa GÜNEŞ
Tokat İl Emniyet Müdür Yard. 2.Sınıf Emniyet Müdürü
|
Mobbing Etimolojik açıdan Latince'den İngilizce'ye oradan da dilimize geçmiş ve psikolojik şiddet, baskı, kuşatma, taciz, rahatsız etme veya sıkıntı verme anlamlarını içeren bir kelime. Mobbing kavramı ilk olarak 1960'larda hayvan davranışlarını inceleyen etholog KonradLorenz tarafından bazı hayvan hareketlerini tarif etmek için kullanılmıştır. Lorenz bu kavramı "büyük bir hayvanın tehdidine karşı, daha küçük hayvan gruplarının gösterdiği tepki"yi ifade etmek amacıyla kullanmaktadır. Daha sonraları çocukların okullarda birbirlerine karşı hareket tarzını inceleyen bir İsveçli doktor da (Heinemann) aynı terimi "bir grup çocuğun, tek bir çocuğa karşı yıkıcı hareketlerini" açıklamak için 1972'de kullanmıştır.
Mobbing gücü elinde bulunduran kişinin ya da grubun, diğerlerine psikolojik yollardan, uzun süreli sistematik baskı uygulamasıdır. Mobbing duygusal bir saldırıdır, psiko terördür. Nedeni ise, düşünce ve inanç ayrılığından tutun da, kıskançlık ve cinsiyet ayrımına kadar her türlü faktör olabilir.
Yaş, ırk, cinsiyet ayrımı gözetmeden, taciz, rahatsız etme ve kötü davranış yoluyla herhangi bir kişiye yönelen saldırganlıktır. Mobbing'in bir veya birkaç kişi tarafından diğer kişi veya kişilere düşmanca ve ahlak dışı uygulamalarla ortaya çıkan psikolojik şiddet veya psikolojik terör olduğu vurgulanmaktadır. Kişiyi iş yaşamından dışlamak amacıyla kasıtlı olarak yapılır. Kişinin saygısız ve zararlı bir davranışın hedefi olmasıyla başlar. Gücü elinde bulunduranın bir çalışana uzun süreli günler, aylar veya yıllar boyu sistemli bir baskı, ima, alay ve karşısındakinin toplumsal itibarını düşürme gibi saldırgan bir ortam yaratarak onu işten çıkmaya kadar zorlamasıdır. Üst yönetimden alt kademeye yönelttiği gibi, bazen de eşit koşullarda bulunan çalışanların kıskançlık ve çekememezlik, rekabet, kişisel hoşnutsuzluk nedeniyle birbirlerine psikolojik şiddet uyguladıkları görülmüştür.
Özellikle hiyerarşik yapılanması ağır olan emniyet teşkilatımızda mobbing olaylarına mercek altına alarak incelemeye çalışacağım. Teşkilatımızda mobbing kurumsal ve sistematik olarak uygulanmamakta ancak münferit bazı olumsuz eylem, işlem ve davranışlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu makalemde mobbing ile ilgili olarak pratikte karşılaşılan yasal düzenlemelerdeki mevcut uygulamalar ve bu yasal düzenlemelerdeki tespit ettiğim hukuki boşluklar ile bunların giderilmesi hususunda nasıl düzenlemeler yapılabileceği hususundaki tavsiyelerim paylaşmak istedim.
Mobbing olayları teşkilatımızda diğer teşkilatlara göre orantısal olarak daha fazla rastlanıldığı kabul edilmektedir. Bunun ana nedeni teşkilatımızın hiyerarşik bir yapılanma modeli ile ağır koşullarda iş ve hizmet üretmesidir. Mobbing teşkilatta sıklıkla yaşanmakta fakat bu tür olaylar hukuki ve yasal boyutları oluşmadığı için ya ifade edilememekte ya da sonuçları açısından acımasız ve orantısız güç kullanılarak mağdur daha da ağır sonuçlarla karşılaşacağını bildiği için hakkını arama yoluna gidememektedir. Teşkilatta en çok yargı kararlarının uygulanmaması için mobbing yapılmaktadır. Bu duruma hukuk devleti çerçevesinde kesin kalıcı çözümler bulunmalıdır.
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uyarınca istenen bilgi ve belgeler mağdura kasten verilmemekte, eksik verilmekte, mağdur durumundaki kişi, bilgisizliğe boğulmaktadır. Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uyarınca, bilgi ve belgeyi kasıtlı olarak vermeyen kamu görevlilerine ağır disiplin cezası konulmalıdır.
Teşkilatımızda mağdur konumundaki kişi, işyerinden bilgi veya belge istediğinde kanunun başka maddeleri suni gerekçe olarak gösterilmekte ve mağdurun istediği bilgi ve belgeler kasıtlı olarak verilmemektedir. Mağdur, Başbakanlık Bilgi Edinme ve Değerlendirme kuruluna müracaat ettiğinde bu kuruldan da zaman zaman mağdurun isteği yönde karar çıkmamaktadır. Bilgi edinme yasası uyarınca istenilen bilgi ve belgeleri vermeyen personelemobbing uygulayan üst amirler korumakta, disiplin suçu işlediği halde şikâyet edilse bile bunlara disiplin cezası verilmemektedir. Bilgi edinme yasası uyarınca suç işleyenler hakkında kamu davası açılabilmelidir. Bu yasada bu amaçla yeni düzenleme yapılmalıdır.
Emniyet Teşkilatı İçin mobbing müracaatları ile ilgili olarak idari ve adli ayrı düzenleme getirilmelidir. Emniyet teşkilatında psikolojik tacize maruz kalanların şikâyetlerini Mobbingkonusunda ihtisaslaşmış en az üç kişiden oluşan mülkiye müfettişleri kurulu incelemelidir. Emniyet teşkilatında psikolojik tacize maruz kalanların, şikâyetten sonra zarar görmemeleri için gerekli tedbirler alınmalıdır.
Teşkilatta Mobbing mağdurlarının en çok zorlandıkları konu yasal yollara veya şikâyete başvurma konusunda seçime zorlanmalarıdır. Yasal yollara başvurulduğunda şikâyetiniz dikkate alınmamaktadır. Bu sorunun çözülmesi gerekir. Mağdur yasal yollara başvurduğunda bu süreç çok uzun sürmekte, yasal yola başvurulduğu için de mağdura daha farklı taktiklerle taciz yapılmaktadır.
Dilekçe hakkının kullanılması veya şikâyet ve müracaatlar hakkında yönetmelik uyarınca şikâyet ve müracaat etmenin bir hak olduğu bu hakkın engellenmesinin etik dışı olduğu kabul edilerek bu hakkı engelleyenlere yasal düzenleme ile ağır yaptırım getirilmelidir. Mobbingkonusunda şikâyet ya da müracaat edenlere, daha sonra başka konuları bahane ederek yaptırım uygulayanların davranışları da, cezai yaptırıma kavuşturulmalıdır. Mobbing yapılarak istifaya zorlanan veya başka yere tayin olmaya zorlananları koruyucu yasal önlemler getirilmelidir. Psikolojik tacizi şikayet eden çalışanın veya tanıkların daha sonra mali açıdan ve psikolojik açıdan yeni zararlar görmesi önlenmelidir.
4483 kapsamında değerlendirildiğinde mobbing mağduru kamu davası açılması için savcılığa başvurduğunda, savcı hakkında suç duyurusunda bulunulan yönetici ile ilgili kamu davası açılabilmesi için, ilgilinin bir üst amirinden 4483 sayılı yasa gereği soruşturma izni talep etmekte ancak mobbing uygulayanın üst amirleri soruşturma izni vermeyerek şikâyete konu olan yöneticiyi korumaktadır ki bu hukuksal olarak bir tür kirli negatif dayanışma halidir.
Hukuka sığınmak isteyen mağdurun eli kolu bağlanmaktadır. Bu durum mağdurun tamamen şikâyete konu olan yöneticinin eline teslim edilmesi anlamına gelmektedir. Her başvurduğu kapının yüzüne kapandığını gören, her başvurduğu kapıda yöneticinin gücünü hisseden mağdur psikolojik olarak tamamen çökmektedir. Kamu görevlilerinin yargılanması hakkında kanunda yöneticilere zırh oluşturan maddenin değişmesi şarttır.
Soruşturma izni verilmemesi sonucunda İşyerinde daima güçlü olan tarafın orantısız bir güçle mağdura saldırması cezasız kalıyor. Mağdur soruşturma izni verilmeyeceğini bilerek savcılığa müracaat ettiğinde yeni tacizler başlıyor. Soruşturma izni vermeyen makamlar, şikâyet edilen kişinin tarafını tutarak isteyerek veya istemeyerek mağdura yapılan eziyete ortak oluyor ve onaylıyorlar anlamına gelmektedir.
Şikâyete konu olan üst, amir ya da yönetici devlet imkânlarını ve personelini Mağdura karşı kullandığı için mağdur;
-Hukuki yönden kendini savunamamakta
-Dava açtığı için şikâyet veya müracaat yolunu kullanamamakta
-Bir anda birçok disiplin cezası verildiği için veya hakkında kamu davası açıldığı için maddi yönden yetersiz kalmakta
-Karşısına bir anda kurumun bütün avukatları ve müfettişleri dikilmekte
-Bir anda birçok dava açması gerektiği için adeta zamanla yarışmakta
-Başına getirilen felaketlerden dolayı psikolojik olarak tamamen çökmekte ve sağlıklı düşünememekte ve hukuki hatalar yapmaktadır.
Bütün bu nedenlerle; 657 sayılı DMK'nunda ve diğer personel yasalarında bu türdensoruşturmaların kurum dışından görevlendirilecek muhakkiklerce yapılması için yasal düzenleme şarttır. Disiplin kurulları Kurum/Kuruluş Bünyesinde oluşturulmamalıdır:
5176 sayılı Kamu Görevliler Etik Kurulu kurulması Hakkında Kanun ve bu kanuna istinaden çıkarılan yönetmelik kapsamında mobbing açık açık suç sayılmalıdır. Mobbingyapanlar, mobbinge yardım edenler ve ayrıca mobbing yapıldığını bildiği halde bunu önlemeyen üst amirlerde aynı suçu işlemiş olarak kabul edilmeli ve etik kurulunca ifşa edilmelidir. Çünkümobbing yapanlar genelde korkak insanlardır. Kamuoyunda birkaç kişinin bile ifşa edilmesi çoğu bu tür eğilim içerisinde olanları da etkisi altına alır, korkutur.
Kurumsal yetkisini ve gücünü orantısız ve acımasız olarak kullanarak mobbing yapanların tedavisi yasal olarak zorunlu hale getirilmelidir. İşyerinde mağdurdan daha çok mobbinguygulayan kişinin destek tedavisine ihtiyacı olduğundan hareketle bunların tedavisini zorunlu kılan yasal düzenleme yapılmalıdır. Çünkü sorunun kaynağı mobbing yapan insanların adaletsiz ve demokratik olmayan davranışlarıdır. Verilen süre içinde tedavisini yaptırmayanlarla ilgili olarak yasal tedaviye zorlanmalıdır.
Türk Ceza Kanununda Psikolojik tacizin açık, net bir tanımı yapılarak,Türk Ceza Kanunu kapsamında alt sınırı 2 yıl 6 ay hapis cezası öngörülmelidir. Bu ceza psikolojik taciz yapanları caydırıcı nitelikte olacaktır. Psikolojik taciz yapanlar, yapılmasında yetkisi olduğu halde bilerek önlemeyenler ve psikolojik taciz yapılmasına doğrudan ya da dolaylı katkıda bulunanlar hakkında da cezai yaptırım getirilmelidir. Psikolojik taciz yapanlara ve bunu önlemekte yetkisi olduğu halde önlemeyenlere, psikolojik taciz yapılmasına katkıda bulunanlara ayrıca en az on bin lira para cezası da getirilmelidir.
Kamuda psikolojik taciz yapanlarla ilgili açılacak tazminat davaları Borçlar Kanunundaki, sebepsiz zenginleşme hükümleri dışında tutulmalı, hâkim tarafından hükmedilecek tazminat tutarı doğrudan mobbing yapan kişiye ve önlemekte yetkisi olduğu halde önlemeyenlere ayrıayrı rucü edilmelidir. Bunun için 2477 sayılı kanunda gerekli değişikliklerin yapılması gerekmektedir.
Esen kalınız sevgili meslektaşlarım.
KAYNAKÇA:
- Çobanoğlu, Şaban, Mobbing/İşyerinde Duygusal Saldırı ve Mücadele Yöntemleri, (İstanbul: Timaş Yayınları, 2005).
- Davenport, Noa/ Schwartz, Ruth Distler/ Elliott, Gail Pursell (Çev.: Osman CemÖnertoy), Mobbing, İşyerinde Duygusal Taciz, (Sistem Yayıncılık, 2003).
- Eser, Oktay, Mobbing kavramının Türkçe serüveni, Türk edebiyatı, sayı:420, ağustos 2009
- Tınaz, Pınar, İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing), (İstanbul: Beta Yayınları, 2006).
- Boğaziçi Üniversitesi Mobbing Konferansı- Tülin Yıldırım'ın sunuş metni.
- Leymann, http://www.leymann.se/ ; Einarsen, 1999; Yücetürk ve Öke, 2005; Kök, 2006
- Tarhan,Nevzat : Psikolojik Savaş-Gri Propaganda. Timaş Yayınları. İstanbul, 2003.
- Leymann,Heine , Mobbing and Psychological Terror and Workpaleces, 1990
- Konrad Lorenz Nobel Laureate Physiciology/ Medicine 1973. Origins of the Studyof Workplace Mobbing. In his book entitled On Aggression (1966)
YorumlarToplam 29 yorum mevcut
Muhammet SAĞIR 4 gün önce yorumlandı
çok güzel bir çalişma,elinize sağlik.
izmir 2 ay önce yorumlandı
sayın müdürüm gerçekten de sizin gibi düşünen müdürlerimiz olduğu sürece bu teşkilat devamlı yükselmeyi hak ediyor saygılar
misafir 3 ay önce yorumlandı
sizin gibi düşünen, ufku gemiş ve kişiler arasına mesafe koymayan müdürlere çok ihtiyaç var
Ergül KARATAŞ 3 ay önce yorumlandı
müdürümle çaliştim kendisi çok değerli bir müdürümüzdür,aradan 7 yil geçti unutamadik.
yunus_mill 4 ay önce yorumlandı
yüreğinize sağlık müdürüm
polis 4 ay önce yorumlandı
aklın yolu bırdır..sağlıklı düşünebilen her beyin doğruyu bulur...
MUSTAFA CİCİOĞLU 4 ay önce yorumlandı
işte vizyon sahibi kalbinin güzelliği yüzüne aksetmiş bir insan elinize;yüreğinize sağlık demekki teşkilatımızda sizin gibi özgüven sahibi sağlam karakterli müdürlerde varmış mesleğin sonunda bunu görmek sevindirici..
tam-12 5 ay önce yorumlandı
sen bitanesin
KAYSERİ POL 5 ay önce yorumlandı
süper bir yazı kaleme almışsınız gelecegin vizyonları sizingibiler olmalı sayğılar...
efefe 5 ay önce yorumlandı
öncelikle ülkemin ve teşkilıtımızın yüzakları, sağduyunun sesleri, özsaygıyı ve özgüveni sinesinde barındıranlar, ülkemin güzel geleceğinin simgeleri, nişaneleri, emareleri ve insanlığa yüskek insani değerleri yaşamayı öğretecek olan ülkemin çoğalan gülleri.
turker samet 5 ay önce yorumlandı
müdürüm, yazınız gayet anlaşılır ve faydalı... magduriyetleri anlatırken rütbe ayrımı yapmadığınız için de ayrıca teşekkür ederim. esen kalın...
hakan @temtem33 5 ay önce yorumlandı
herkesin yıllarca düşündüğünü ve yaşadığını ama bir türlü adını koyamadığı gerçeği çok güzel kanunlarla ve kanun boşluklarıyla ayrıca ne yapılması gerektiği konusunda açıklayıcı yol gösterdiğiniz için size çok teşekkür ediyorum.teşkilatta mutlaka sizin gibi düşünen değerli amirlerimiz çok fazladır..elinize sağlık çok güzel yazmışsınız müdürüm.insanı yaşatki devlet yaşasın.
Cihan Akdağ 6 ay önce yorumlandı
kimsenin söylemeye bile çekindiği gerçekleri açık yürekle ve başarılı bir şekilde kaleme aldığınız için size teşekürlerimi sunarım.evet katılıyorum disiplin mevzuatının da desteği ile bizim kurumumuzda çok daha fazla her jademedeki personel mağdur olmaktadır.umarım duyması gerekenler okur ve duyar.biran önce de olumlu çalışmalar yapılır.
Mustafa KARATAŞ 6 ay önce yorumlandı
kurumsal yetkisini ve gücünü orantısız ve acımasız olarak kullanarak mobbing yapanların tedavisi yasal olarak zorunlu hale getirilmelidir. işyerinde mağdurdan daha çok mobbinguygulayan kişinin destek tedavisine ihtiyacı olduğundan hareketle bunların tedavisini zorunlu kılan yasal düzenleme yapılmalıdır...
taner38 @polisss 6 ay önce yorumlandı
agzına saglık aynen katılıyorum polis ve askerde daha çok
Murat BOYTAK 7 ay önce yorumlandı
yasal haklara karşı duyarsızlık.- kişilik haklarına saldırı.- ayrıcalıklı ve vazgeçilmez olduğuna inanır,- haset, kıskançlık, büyük hedefler ve meydan okumalar,- yönetme,yönlendirme ve koordinasyon eksikliği.-hiyerarşiye uymamak,
-yetki ve makam gaspı,-hedefkişileri itibarsızlaştırmak,-makamların içini boşalatma, etkisizleştirme,-mesleki ritüelleri yok sayma...daha çook ama işte bütün bunlar acımasız orantısız lorenz tanımlı ifadeler...
Hasan ÜSTÜN 7 ay önce yorumlandı
görüldüğü üzere kötü yönetici en başta adaletli değildir ve insanların her türlü hakkını gasp etmekte ve kendini her türlü yasal imtiyazın üzerinde görmek gibi ruhsal bir saplantı halinde bulunmaktadır..
BİROL MIDIK 7 ay önce yorumlandı
yargıtay 9. hukuk dairesi2007/9154 e. 2008/13307 k sayılı 30 mayıs 2008 tarihli kararında mobbing kavramı iş yerinde bireylere üstleri ve eşit düzeyde çalışanlar yada astları tarafından sistematik biçimde uygulanan her türlü kötü muamele tehdit şiddet aşağılama vb.davranışları içermektedir denilmektedir.
raşit doğan 7 ay önce yorumlandı
en güzel mobbing tanımını lorenz yapmış. ''büyük hayvan in baskısına küçüklerin tepkisi'' keşke tanım bu şekliyle kalsaydı...
ADANALI 7 ay önce yorumlandı
en başta değişmesi gereken "idarenin taktir yetkisi" kavraminin daraltilmasi, olacağı kanısındayım zaten eödt'yi okuduğumuzda memur bir hiç yani ezilen zaten o kanunda sırf amir sınıfını korumak için başka da bi işe yaramaz
saygılarla
Sadık DENİZ 7 ay önce yorumlandı
skurumsal yetkisini ve gücünü orantısız ve acımasız olarak kullanarak mobbing yapanların tedavisi yasal olarak zorunlu hale getirilmelidir. işyerinde mağdurdan daha çok mobbinguygulayan kişinin destek tedavisine ihtiyacı olduğundan hareketle bunların tedavisini zorunlu kılan yasal düzenleme yapılmalıdır
osman uyanık 7 ay önce yorumlandı
ben bursa da şube personeliyim. bayramda yeni icatlar çıkarıldı. bayram tatilinde polis merkezi veya asayiş ekiplere takviye yazılmaya başlandı. ben şube memuru olarak hafta sonu bir gün ek göreve gidiyor iken polis merkezi veya ekip memuru bu ek göreve gitmezken benim bayram tatilim neden zehir ediliyor. buna şiddetle karşıyız arkadaş. herkes sırası ile çıkan ek görevlere gitsin, bende her bayramda çalışmaz isem namerdim. ama böyle olunca insanın hevesi kaçıyor bir taraf sevindirilirken bir taraf küstürülüyor böyle birşey olmaz yani bayramdan önceki günler ek görev yaz amenna ama bayram tatilinde beni görev yazmayın arkadaş. şubede çalışmanın avantajı nerde kalıyor o zaman. dediğim gibi herkese eşit şekilde ek görevler yazılsın bayramın ilk günü bile çalışmaya canı gönülden razıyım. hadi bakalım...
ahmet tan 7 ay önce yorumlandı
bunun emniyette alası var.yok diebilen var mı?
Ramiz TÜRKER 7 ay önce yorumlandı
hukuka sığınmak isteyen mağdurun eli kolu bağlanmaktadır. bu durum mağdurun tamamen şikâyete konu olan yöneticinin eline teslim edilmesi anlamına gelmektedir. her başvurduğu kapının yüzüne kapandığını gören, her başvurduğu kapıda yöneticinin gücünü hisseden mağdur psikolojik olarak tamamen çökmektedir. kamu görevlilerinin yargılanması hakkında kanunda yöneticilere zırh oluşturan maddenin değişmesi şarttır.
Mustafa TANER 7 ay önce yorumlandı
sayın müdürüm konuları çok iyi tahlil etmişsiniz.yaşayan bilir bu tür tacize uğayan kişinin yaşadığı ızdıraplar ve yalnızlaştırılması ,haklı olsa da derdini kimseye anlatamamsının verdiği sıkıntıların boyutları pek çoktur,emeğinize sağlık.teşekkür ederim.
isa @temtem33 7 ay önce yorumlandı
kaynakça da belirtilmiştir,ama asıl sorulacak soru şu:bu konulara hiç değinilmeyecek mi?sorunları dile getirmek mi önemli?alıntı yapılan kaynaklar mı nazrı dikkate verilmeli?teşekkür ederim.
ahmet durmaz 7 ay önce yorumlandı
bunların hepsini hergün yaşıyoruz zaten önemli olan önlemlerin bir an önce alınması. bir il emniyeyt müdürü bu konuları bildiği halde niye makale yazar acaba gerekli yerlerede öneri sunuyormu eğer sunuyorsa allah razı olsun.
polisss 7 ay önce yorumlandı
allah aşkına mobing en fazla emniyette ve askeriyede bunu keyfiyetlik had safhada...
temtem33 7 ay önce yorumlandı
googledan kopyala yapıştır yapmışsınız