Sivil toplum kuruluşları, kişiler ve bazı gruplar yapacakları faaliyetleri veya protesto ettikleri herhangi bir konu ile ilgili olarak cadde, sokak ve parklarda başında bir veya birkaç kişinin olduğu, bir veya birkaç masadan oluşan ve genellikle müzik yayınının da yapıldığı stantlar açabilmektedir.

Tanıtım ve imza stantları ile ilgili olarak herhangi bir düzenleme bunmamaktadır. Bununla birlikte kabahatler kanunun işgal başlığı altındaki 38. maddesine göre  “yetkili makamların açık ve yazılı izni olmaksızın meydan, cadde, sokak veya yayaların gelip geçtiği kaldırımları işgal eden veya buralarda mal satışa arz eden kişiye, belediye zabıta görevlileri tarafından elli Türk Lirası idarî para cezası verilir. … “ hükme göre cezai işlem yapılır. Ancak burada yetki belediye zabıtasınındır. Bununla birlikte hukukun temel ilkeleri gereği başka bir kurumun yetki alanına girse bile suçla karşılaşan polis, karşılaştığı olaya el koyarak muhafaza altına alır ve ilgili birimin yetkililerine teslim ederek gereğinin yapılmasını sağlar.

Stant açılmasının konusunun siyasi içerikli olması durumunda izin vermeye yetkili makamlara belediyelerin yanısıra valilik ve kaymakamlıkları da ekleme gerekir. Bilindiği gibi 5442 Sayılı il idaresi kanunu 11/C maddesine göre; “İl sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının, tasarrufa müteallik emniyetin, kamu esenliğinin sağlanması ve önleyici kolluk yetkisi valinin ödev ve görevlerindendir. Bunları sağlamak için vali gereken karar ve tedbirleri alır. Bu hususta alınan ve ilan olunan karar ve tedbirlere uymayanlar hakkında 66 ncı madde hükmü uygulanır” hükmü bulunmaktadır.

Kişi, kuruluş ve gruplarca stant için müracaatta bulunulması durumunda, müracaatı alan polis, öncelikle konusunun suç teşkili edip etmediğine bakmalıdır. Ardından stant kurulmasının kamu düzenini, kamu güvenliği, başkalarının hak ve hürriyetlerini engelleme,  genel ahlak ve genel sağlık ile suç işlenmesinin önlemesi yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir. Yapılan değerlendirme sonunda stant açılmasının yukarıdaki kriterler açısından mahzurlu bulunmaması durumunda standın açık bulunacağı zaman içerisinde yukarıdaki hususları ihlal etmemek kaydıyla izin verilir. Açılmak istenilen stant yukarıdaki kriterlere göre mahzurlu ise, 5442 Sayılı il idaresi kanunu 11/C maddesine göre izin verilmez. İzin verilmemesi durumunda gerekçeleri ile birlikte ilgililere yazılı olarak tebliğ edilir.

Demokratik bir ülkede propaganda veya benzer amaçlarla stant açılmasının mevzuatta açık hüküm bulunmamasına rağmen, genel hüküm niteliğindeki 5442 sayılı yasanın 11/C maddesine göre izne bağlanması eleştirilebilir. Ancak örneklerle açıkladığımızda siyasi amaçlarla açılan stantlarla ilgili böyle bir yöntem tercih edilmez ise neler olabileceği görülebilir. Örneğin, halkın %99’u Müslüman olan bir ülkede herhangi bir cadde, sokak veya parkta incil dağıtıldığını ve bu maksatla stant açıldığını düşünün. Normal şartlarda herhangi bir izin gerektirmeyen böyle bir etkinlik öncelikle provokasyona yol açar. Sırf provokasyona yol açmamak için bile izin verilmemesi veyahut gerekli güvenlik önlemlerinin alınması gerekir.

Örneğin yine sol grupların kendilerine mekan edindiği herhangi bir yerde sağ gurupların bir stant açması durumunda da standın başında bulunanların saldırıya uğrayacağı veya provokasyon olma ihtimali çok kuvvetle muhtemeldir.

5442 sayılı il idaresi kanuna göre stant açılabilecek yerler valilikçe belirlenebilir. Ancak belirlenecek bu yerler idareyi bağlayacağından esnek davranma imkanını kendi kendine yok etmiş olur. Çünkü stant açmaya izin verilmesi açısından değerlendirilecek unsurlar (kamu düzeni, kamu güvenliği, başkalarının hak ve hürriyetleri vs) değişkenlik gösterir.

İzinli veya izinsiz stant açıldığında stantta veya stant çevresinde müzik çalınıp halay çekildiğinde, insanların gelip geçmesi engellendiğinde ve stant boyutunu aşacak şekilde toplantı ve gösteri yapılması durumunda konu 2911 sayılı kanun çerçevesinde değerlendirilebilir.

Tüm bu nedenlerle siyasi amaçlarla stant kurmak isteyenler her seferinde belediye ile birlikte valilikten de izin almalıdır. Siyasi amaçlarla izin alınmadan açılan stantlara kabahatlerin kanunu işgal maddesine göre işlem tesis edilmesi belediye zabıtası veya kabahatler savcısı yoluyla mümkündür.